Ucuz protein kaynağı olarak görülen endüstriyel tavuk çiftlikleri, doğanın dengesini sarsan devasa bir biyolojik saatli bombaya dönüşüyor. Oxford Üniversitesi liderliğinde yürütülen yeni bir küresel araştırma, modern hayvancılık pratiklerinin şok edici bir faturasını ortaya koydu. Yoğun kanatlı hayvancılığı, dünyada mide ve bağırsak enfeksiyonlarının en yaygın bakteriyel nedeni olan Campylobacter’in yayılımını tam 100 kattan fazla artırdı.
DÜNYADAKİ KUŞ NÜFUSUNUN YÜZDE 70’İ TAVUK
Ineos Oxford Antimikrobiyal Araştırma Enstitüsü bilim insanları, son 45 yılda 30 farklı ülkeden toplanan yaklaşık 2.800 bakteriyel genomu inceledi. Ortaya çıkan tablo, insan eliyle yaratılan yapay bir ekosistemin anatomisi gibi. 1960’lardan bu yana küresel tavuk nüfusu 7 kat artarak 31 milyar kuşa ulaştı. Öyle ki, bugün yeryüzündeki toplam kuş ağırlığının yaklaşık %70’ini endüstriyel çiftliklerdeki tavuklar oluşturuyor. Çalışmanın kıdemli yazarı Sam Sheppard, endüstriyel tarımın gezegendeki en büyük hayvan yaşam alanlarından birini yarattığını ve bu devasa yoğunluğun, ölümcül patojenlerin çevre yoluyla insan gıda zincirine sıçrama riskini dramatik şekilde körüklediğini belirtiyor.
Eskiden sadece doğadaki yabani kuşlar arasında sınırlı kalan ve kendi ekosisteminde dengelenen bakteriler, milyarlarca tavuğun dip dibe yaşadığı bu modern kümesleri kusursuz birer evrim laboratuvarı olarak kullandı. Bugün insanlardaki ağır gıda zehirlenmesi ve ishal vakalarının %60 ila %80’inin doğrudan tavuk kaynaklı bakteri suşlarından kaynaklandığı hesaplanıyor. Üstelik bu bakteriler sadece çoğalmakla kalmıyor, zorlu şartlarda hayatta kalabilmek için tehlikeli genetik mutasyonlar geçiriyor.
ANTİBİYOTİK DİRENCİ VE SAĞLIK RİSKLERİ
Çalışmanın birinci yazarı Oakem Kyne’ın aktardığına göre, Campylobacter suşları kümes hayatına uyum sağladıkça modern tıbbın en büyük kabuslarından biri olan antimikrobiyal direnç kazanıyor. Yani antibiyotiklere karşı bağışıklık geliştirerek mevcut tedavileri etkisiz kılıyorlar. Dünya Sağlık Örgütü’nün de en tehlikeli 4 ishal nedeninden biri olarak gösterdiği bu bakteri; kusma, yüksek ateş ve şiddetli karın ağrısıyla seyreden, bebekler ve yaşlılar için ölümcül olabilen enfeksiyonlara yol açıyor.
MUTFAKTAKİ GİZLİ TEHDİTTEN KORUNMANIN YOLU
Bu küresel biyolojik risk mutfağımıza kadar ulaşmış durumda. Bu yüzden uzmanlar tüketicileri çiğ tavuğu asla yıkamamaları konusunda uyarıyor; çünkü yıkama esnasında sıçrayan su damlacıkları bakteriyi tezgaha ve diğer gıdalara yayıyor. Gelecekteki yeni pandemileri ve antibiyotik krizini önlemek ise ancak endüstriyel çiftçilik uygulamalarının kökten değiştirilmesiyle mümkün görünüyor.
