Türkiye’de, derin karbonsuzlaştırılmış sanayi ürünlerinin üretimini amaçlayan ticari ölçekli 13 temiz üretim projesinden oluşan yeni bir proje seti oluşturuluyor. Bugün Ankara’da bir araya gelen üst düzey kamu, sanayi ve finans sektörü temsilcileri, uygun finansman ve politika şartlarının sağlanması durumunda bu projelerin yatırım aşamasına geçebileceği konusunda bilgilendirildi.
Enerji yoğun sektörlerden, finans kuruluşlarından ve kamu kurumlarından 40’tan fazla üst düzey temsilci, düşük karbonlu çelik, çimento, alüminyum ve gübre projelerinin nihai yatırım kararına (FID) ulaşabilmesi için gerekli koşulları değerlendirmek amacıyla Build Clean Now Türkiye Çalıştayı‘nda toplandı. Bu çalıştay, Sanayi Dönüşümü Hızlandırıcısı (ITA) tarafından, Türkiye Cumhuriyeti Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile yakın işbirliği içinde ve Boston Consulting Group’un (BCG) desteğiyle gerçekleştirildi.
Bu dört sektör yılda yaklaşık 110 milyon ton CO₂ eşdeğeri sera gazı emisyonuna neden olmakta. Bu miktar, Türkiye’nin toplam sera gazı emisyonlarının yaklaşık altıda birine denk geliyor. İlgili sektörler aynı zamanda Avrupa Birliği’ne ithal edilen ürünlerin içerdiği karbonu fiyatlandıran Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM/CBAM) kapsamında yer almakta. Bu durum, söz konusu sektörlerin dönüşümünü Türkiye’nin ihracatında rekabet gücünü koruması açısından hayati hale getiriyor.
Türkiye sanayisi için 71 milyar dolarlık yatırım potansiyeli
“Türkiye’nin Temiz Sanayi Fırsatı” başlıklı açılış konuşmasında Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Muhammet Kasım Gönüllü, çelik, çimento, alüminyum ve gübre sektörlerinin temiz dönüşümü için yaklaşık 71 milyar ABD doları tutarında bir yatırıma ihtiyaç duyulduğunu belirtti. “Yeşil dönüşümü bir maliyet olarak değil; yeni yatırımlar, teknoloji geliştirme, pazar çeşitlendirmesi ve sürdürülebilir büyüme için bir fırsat olarak görmekteyiz” diyen Gönüllü, sözlerine devam etti:
“Sanayi ve Teknoloji Bakanlığımız ile Sanayi Dönüşümü Hızlandırıcısı arasında geliştirilmesi planlanan ITA Türkiye Programı’nı sanayimizin rekabet gücünü koruyacak, yeni yatırım alanları açacak ve Türkiye’nin küresel değer zincirlerindeki konumunu güçlendirecek stratejik bir işbirliği olarak değerlendiriyoruz. Amacımız yalnızca desteklenen proje sayısını artırmak değil; aynı zamanda yatırım kararlarını kolaylaştıran ve özel sektörü harekete geçiren kalıcı sonuçlar elde etmektir.”
Gönüllü ayrıca Türkiye Sanayide Karbonsuzlaşma Yatırım Platformu’nun (TIDIP), 2030 yılına kadar 5 milyar avronun üzerinde yatırımı desteklemeyi ve yıllık sera gazı emisyonlarını 20 milyon ton CO₂ eşdeğeri azaltmayı hedeflediğini ifade etti. ITA Türkiye Programı’nın mevcut politika ve finansman araçlarını tamamlayıcı nitelikte olacağını da sözlerine ekledi.
Temiz sanayi yatırımları gelişmekte olan ekonomilere yayılıyor
Çalıştayın açılışında söz alan Mission Possible Partnership CEO’su ve Sanayi Dönüşümü Hızlandırıcısı (ITA) İcra Direktörü Faustine Delasalle, Türkiye’nin güçlü sanayi altyapısının yanı sıra yenilenebilir enerji potansiyelinin temiz sanayi yatırımlarını çekme noktasında ülkeye önemli avantajlar sağladığını belirtti.
Delasalle dünya genelinde yaklaşık 1.000 temiz sanayi projesinin geliştirme aşamasında olduğunu ifade ederken, bunlardan 160’tan fazlasının nihai yatırım kararına (FID) ulaştığını veya uygulama aşamasında bulunduğunu kaydetti. 2026 yılının ilk yarısında 19 ticari ölçekli projenin nihai yatırım kararına ulaştığını belirten Delasalle bu sayının bir önceki yılın aynı dönemine göre iki katına çıktığını vurguladı.
“Sanayide derin karbonsuzlaşma artık yalnızca bir hedef değil; dünya genelinde ticari ölçekte gerçekleşen ve gelişmekte olan ekonomilere yayılan bir dönüşüm” diyen Faustine Delasalle şöyle devam etti: “Türkiye gibi güçlü sanayi temellerine sahip ülkeler enerji yoğun sanayi yatırımlarını çekme konusunda önemli rekabet avantajlarına sahip. Türkiye’de mevcut sınırlı sayıda derin karbonsuzlaşma projelerinin uygun yatırım koşullarının sağlanması halinde hızla artabileceğine inanıyoruz.”
Delasalle ayrıca ITA’nın Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile yerel uygulama ortağı Boston Consulting Group (BCG) ile başlattığı çalışmaların önümüzdeki yıllarda temiz sanayi yatırımlarını hızlandırmaya yönelik ortak önceliklerin belirlenmesine katkıda bulunacağını dile getirdi.
Talep, finansman, düzenlemeler ve altyapı bütünleşmeli
ITA’nın BCG ile birlikte yürüttüğü kapsamlı analiz temiz sanayi projelerinin hayata geçirilebilmesi için gerekli dört temel koşulu ortaya koydu.
BCG Yönetici Direktörü ve Ortağı Batu Yiğit, “Temiz sanayi yatırımlarının gerçekleştirilebilmesi için dört temel unsurun bir araya gelmesi gerekiyor: talep, uygun düzenleyici çerçeve, güçlü değer zincirleri ve altyapı” dedi. Yiğit sözlerine şöyle devam etti: “Bu unsurlardan herhangi birinin eksik olması yatırımların ilerlemesini zorlaştırıyor. Özellikle ortak altyapı yatırımları açısından kamu-özel sektör işbirliği kritik önem taşıyor.”
BCG Proje Lideri Betül Çahan, ekibin karşılaşılan engelleri tespit etmek amacıyla yaklaşık 20 şirketle görüşmeler yaptığını belirtti. Çahan “Görüşmelerimiz temiz sanayi yatırımlarının önündeki en büyük engellerden birinin düşük karbonlu ürünlere yönelik yeterli ve sürdürülebilir talebin bulunmaması olduğunu gösteriyor” dedi. Çahan sözlerine şöyle devam etti: “Uzun vadeli alım garantileri olmadan büyük ölçekli projeleri hayata geçirmek zorlaşıyor. Amacımız sanayinin ihtiyaçlarına uygun çözümler geliştirmektir.”
Faustine Delasalle moderatörlüğünde yapılan “Türkiye’de Nihai Yatırım Kararına Giden Yol Haritası” başlıklı üst düzey panelde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Genel Müdürlüğü Metal Sanayi ve Kritik Malzemeler Dairesi Başkanı Ahmet Türkarslan, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) Türkiye Ofisi Başkan Yardımcısı Mehmet Üvez ile Limak Çimento Grup Proses Direktörü Sabri Trabelsi yer aldı.
Kapanış oturumunda ise ITA ile BCG proje geliştiricilerinden elde edilen bulguları paylaşarak yatırımları hızlandırmaya yönelik seçenekleri tartıştı.
Türkiye’de giderek büyüyen proje portföyü
ITA’nın sanayi şirketleriyle gerçekleştirdiği çalışmalar sonucunda aşağıdaki projeler belirlendi:
- Ticari ölçekli üç temiz sanayi projesi
- İki pilot araştırma-geliştirme (Ar-Ge) ölçeğinde proje
- Hayata geçirilme potansiyeli bulunan 10 ek proje
- Ticari olarak kendini kanıtlamış teknolojileri kullanan 116 düşük karbonlu proje
Tavsiyeler Antalya’da gerçekleştirilecek COP31’de sunulacak
Elde edilen bulgular ITA ile BCG tarafından yürütülen araştırmalarla birleşerek Antalya’da düzenlenecek COP31 kapsamında yayımlanacak olan Türkiye Değerlendirme Bilgi Notu’nda ele alınacaktır. Bu bilgi notunda Türkiye’deki temiz sanayi projelerinin karşılaştığı zorluklar, ihtiyaç duyduğu finansman koşulları ile yatırımları hızlandırmaya yönelik somut adımlar sunulacaktır.
Türkiye ayrıca ITA’nın diğer ülkelerde edindiği deneyimlerden de faydalanacaktır. Örneğin Brezilya’da ITA düşük emisyonlu gübre üretimini desteklemeye yönelik politika tedbirlerinin geliştirilmesine katkıda bulunurken Hindistan’da hidrojen bazlı çelik ve e-metanol projeleri için yeni piyasa mekanizmaları geliştirilmektedir.
(KAHA) Kapsül Haber Ajansı’ndan kaynak alınmıştır.
